Archive for Styczeń 24th, 2013

Uran   no comments

Posted at 8:27 pm in Układ słoneczny

Trzecim wśród planet Układu Słonecznego tak zwanym gazowym olbrzymem jest Uran. Pierwotnie uznawana za gwiazdę, została ona odkryta przez Williama Herschela w 1781 roku, który początkowo widział w niej kometę. Nazwał ją Georgian planet na cześć króla Jerzego III i choć nazwa ta ze zrozumiałych względów nie jest uznawana nigdzie poza Wielką Brytanią, Herschel otrzymał za swoje „zasługi dla kraju” dożywotnią pensję. Kontrowersje wokół nazwy planety, której naukowcy proponowali niezliczoną ilość imion, ustały ostatecznie dopiero po siedemdziesięciu latach. Uran różni się budową od Saturna i Jowisza. W jego wnętrzu najprawdopodobniej znajduje się stosunkowo niewielkie jądro, zaś jego charakterystyczna błękitna barwa spowodowana jest przez zawierającą metan atmosferę. Spośród innych planet Uran wyróżnia także kąt nachylenia równy dziewięćdziesiąt stopni, co sprawia, że Uran wygląda, jakby zamiast kręcić się wokół własnej osi, toczył się. Planeta posiada też bardzo rozległą magnetosferę, której źródłem według naukowców może być pokrywający Uran znajdujący się pod wysokim ciśnieniem ocean. Dotychczas odkryto dwadzieścia siedem księżyców Uranu, z których największe to Tytania, Oberon i Umbriel.

Written by admin on Styczeń 24th, 2013

Tagged with , , , , ,

Skamieliny   no comments

Posted at 5:33 am in Wszechświat

Pewnego dnia w 1810 roku Mary Anning, jedenastoletnia dziewczynka, bawiła się pod nadmorskim urwiskiem w Lome Regis w południowej Anglii. Zauważyła w ścianie urwiska coś, co przypominało kości. Znalazła pierwszy kompletny skamieniały szkielet ichtiozaura, czyli dinozaura podobnego do ryby. W rezultacie została jednym z najzagorzalszych poszukiwaczy skamielin. Jednak już dużo wcześniej ludzie natrafiali na skamieniałe kości, muszle i rośliny i zastanawiali się ze zdumieniem, w jaki sposób znalazły się w skale. Tylko niewiele z milionów zmarłych zwierząt i roślin utworzyło skamieliny. Większość rozłożyła się lub została zjedzona przez zwierzęta żywiące się padliną. Skamielina powstaje tylko wtedy, kiedy jakieś zwierze ginie w miejscu, gdzie szybko zostanie pokryte piaskiem lub mułem i dzięki temu nie będzie zjedzone. Najbardziej prawdopodobna jest taka sytuacja na dnie morza lub jeziora albo w mule ujścia rzeki. Mięśnie ciała zwykle ulegną rozkładowi, zanim szczątki zostaną pogrzebane pod mułem, i dopiero potem muł przykrywa szkielet. Ponieważ błoto gromadzi się w ciągu wielu lat, ulega wskutek własnego ciężaru sprasowaniu wokół szkieletu i wreszcie ciśnienie przemienia je w skałę. W ciągu tego okresu woda sącząca się przez muł stopniowo rozpuszcza kości, a pusta przestrzeń zostaje zwykle wypełniona przez minerały, które sama woda nanosi. W rezultacie kość zamienia się w kamień, staje się skamieliną. Tak więc skamieliny, które znajdujemy obecnie, to kamienne kopie oryginalnych kości lub muszli. Ukazują się nam one, kiedy ruchy skorupy ziemskiej wynoszą skały ze skamielinami na powierzchnię morza. Potem słońce, wiatr i deszcz kruszą je i wygładzają, aż ujrzymy skamieliny. Mogą się także zachować ślady stóp zwierzęcych, jeśli błoto zostanie wysuszone i wypalone przez słońce, a dopiero potem przykryte nową warstwą błota. Te skamieniałe ślady mówią nam bardzo dużo o rozmiarach zwierzęcia i o tym, jak się poruszało.

Written by admin on Styczeń 24th, 2013

Tagged with , , , , ,